الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
67
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
مقابل وسوسههاى شيطانى مىكردند ، و از طريق مراقبت كه در علم اخلاق بحث مشروحى دارد با آن مىجنگيدند . اصولا وسوسههاى نفس و شيطان همانند ميكربهاى بيمارىزا است ، كه در همه وجود دارند ، ولى به دنبال بنيههاى ضعيف و جسمهاى ناتوان مىگردند ، تا در آنجا نفوذ كنند اما آنها كه جسمى سالم و نيرومند و قوى دارند ، اين ميكربها را از خود دفع مىكنند . جمله * ( فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ ) * ( به هنگام ياد خدا چشمشان بينا مىشود و حق را مىبينند ) اشاره به اين حقيقت است كه وسوسههاى شيطانى پرده بر ديد باطنى انسان مىافكند ، آن چنان كه راه را از چاه و دوست را از دشمن و نيك را از بد نمىشناسد ، ولى ياد خدا به انسان بينايى و روشنايى مىبخشد ، و قدرت شناخت واقعيتها به او مىدهد ، شناختى كه نتيجه اش نجات از چنگال وسوسهها است . كوتاه سخن اينكه در آيه گذشته مشاهده كرديم كه چگونه پرهيزكاران در پرتو ذكر خدا از چنگال وسوسههاى شيطانى رهايى مىيابند ، و اين در حالى است كه گناهكاران آلوده ، كه برادران شيطانند در دام او گرفتارند ، قرآن در آيه بعد در اين باره چنين مىگويد : « برادرانشان - يعنى شياطين - پيوسته آنها را در گمراهى پيش مىبرند ، و از گمراه ساختن آنها باز نمىايستند ، بلكه بيرحمانه حملات خود را به طور مداوم بر آنها ادامه مىدهند » ( * ( وَإِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ ) * ) « اخوان » كنايه از شياطين است و ضمير « هم » به مشركان و گنهكاران باز مىگردد ، چنان كه در آيه 27 سوره اسراء مىخوانيم إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ : « تبذير كنندگان برادران شيطانند » ! . يمدونهم از ماده « امداد » به معنى كمك دادن و ادامه دادن و افزودن است